SOKAK AYDINLATMA ARMATÜRLERİ
Aydınlatma nesnelerin görülebilmesi için uygulanan ışıklandırmadır. Armatür, bir veya birden fazla duy bulunduran gövde yapısıdır. Yapısında LED modül gibi dahili ışık kaynağı bulunduran ve bir lambaya ihtiyaç duymayan ışıklara da armatür denir. Sokak, cadde ve yolları aydınlatanlara sokak armatürü denir. Dış mekan armatürleri harici tip olarak bilinir. Aydınlatma armatürleri, güç kaynağı, reflektör, lens, duy ve elektriksel bağlantı ekipmanlarını bulundurur. Dış ortam koşullarında çalışan armatürler suya, toza ve neme karşı korumalı IP derecesine dikkat edilir. Genellikle dış mekan armatürleri IP65, IP66, IP67 veya IP68 koruma sınıfa aittir.
 

Şekil 1: Sokak aydınlatma uygulaması
LED ARMATÜR
Yol ve cadde aydınlatmalarında kullanılan LED ışık kaynağıyla donatılmış aydınlatma elemanlarına LED sokak armatürü denir. LED sokak armatürleri, kendinden önceki aydınlatma teknolojilerine göre %30-%70 arasında daha tasarrufludur. Fazla bakım gerektirmeden uzun yıllar çalışır. 30W’dan 300W’a kadar farklı güç seçenekleriyle, ihtiyaçları karşılayacak şekilde üretilir. LED sokak armatürü, bir soğutucu gövde, ışık kaynağı olarak LED sürücü, optik lens, ve temperli camdan oluşur. Armatürün uzun yıllar çalışabilmesi için, soğutucu gövdenin iyi çalışması ve LED’lerin uzun ömürlü olması gerekir. LED ne kadar uzun ömürlü olursa LED sürücüde o kadar uzun ömürlü olur. LED armatür renk sıcaklığı 2700-6000K aralığında seçilebilir. Sıcak beyaz, doğal beyaz ve soğuk beyaz renk seçenekleri vardır. LED’lerin önünde ışığı asimetrik olarak dağıtmak için lens bulunur. Dikeyde dar açıyla, yatayda geniş açıyla ışığı yayar. Işığın yol üzerinde homojen dağılmasını sağlar. LED sokak armatürleri, şehir içi, şehirler arası yollarda, akaryakıt istasyonlarında ve havaalanlarında kullanılır. Dış ortamda kullanılan LED armatürler IP65 koruma sınıfındandır. EN-60598-2-3 uluslararası standartına uygundur.

WALLWASHER ARMATÜR
Halk arasında duvar LED’i olarak bilinen wallwasher armatürler, geniş yüzeylerin aydınlatılması için kullanılır. Binaların duvarlarını ışıkla yıkayan uygulamadır. Wallwasher armatür uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır.
 

Şekil 2:Wallwasher aydınlatma uygulaması
    GÜÇ
Wallwasher armatürlerin performansını etkileyen en önemli faktör güçtür. 3W’tan 54W’a kadar artan güç oranları wallwasher’ı etkiler. Örneğin; 1m boyundaki wallwasher en fazla 36W gücünde olması gerekir. Soğutucu gövde özelliği güç faktöründe de önemlidir. Wallwasherların lümen değerinin düşmesine neden olursa ışık parlaklığı azalır. 
    VOLT
Yapılan uygulamaya göre DC ve AC kullanımına göre voltaj değeri ayarlanır. 12V-24V arasında bir gerilime ihtiyaç varsa DC güç kaynağı, 220V gerilime ihtiyaç varsa AC güç kaynağını kullanılır. 
    RENK
Wallwasher armatürlerde kırmızı, mavi, beyaz, günışığı, mor, pembe, ve amber gibi bir çok rengi vardır. Bunlar tek renkli aydınlatma elemanı olarak bilinirken, tüm renkleri içerisinde bulunduran RGB LED wallwasher armatürlerde çokça tercih edilir.
    IŞIK AÇISI
Işık açısı wallwasher uygulamaları için  oldukça önemlidir.  Işık açısı kullanılan LED’ler ile istenilene göre ayarlanır. Dar bir ışık yayma açısına sahip LED wallwasher projeksiyon mesafesi 5 ile 10m kadar olabilir.                                                                                                                                                                            
    IP KORUMA SINIFI
Dış cephe uygulamalarında IP65 koruma sınıfı ürünler kullanılır. Burada 6 rakamı toz ve su geçirmediğini ifade eder.
    RENK SICAKLIĞI
Renk sıcaklığına bakıldığında ters bir orantı vardır. Beyaz renk tercih edildiğinde 6500K soğuk beyaz diye sınıflandırılırken, 4500K sıcak beyaz diye sınıflandırılır. 3000K gün ışığı rengini temsil eder. Renk sıcaklığı 2200K değerinde amber rengine dönüşür.
    AYDINLATMA MESAFESİ
Geniş veya dar açıda ışık açısının 5 ̊ lens açı ve 100 ̊ lens yardımı ile ışık 20 metreye kadar taşınabilir. Alüminyum profil üzerine takılan power veya SMD LED’in üzerine 10 ̊ ile 100 ̊ arasında plastik mercek yardımıyla ışık istenilen aydınlatma mesafesine taşınabilir. Bu uygulamalarda sıcaklık değerlerinden etkilenmeyen temperli cam kullanılır.
Wallwasher armatürler, istenilen her türlü dış mekan uygulamalarında kullanılabilir. İş merkezlerinde, tarihi binalarda, farklı mimarilere sahip konut projelerinde kullanılır.  
EX-PROOF ARMATÜR
Ex- proof, patlayıcı maddelerin bulunduğu veya patlamaların oluşabileceği ortamlarda, kıvılcım ve ark engelleyici bir üründür. Patlama tehlikesinin bulunduğu ortamların aydınlatılmasında ex-proof armatürler kullanılır. İş ve can güvenliği için güvenli ortam sağlanır. Ex-proof ürünlerin ATEX sertifikalı olma zorunluluğu vardır. ATEX, toz tutuşmasına dayanıklı, toz geçirmez, basınca dayanıklı olduğunu gösterir. Ex-proof armatürler kıvılcım ve ark açığa çıkarmaz. Geliştirilmiş özel zırhları sayesinde arkın dışarıya temasını engeller. Bu yüzden gaz, toz ve yanıcı madde buharı gibi sebeplerle ortaya çıkabilecek patlama tehlikesi olan yerlerde ex-proof aydınlatma kullanmak zorunludur.  IEC60079 standartına uygun, IP54 koruma sınıfındadır
Ex-proof armatürler; petrol rafine ve tesislerinde, LPG ve doğalgaz tesislerinde, kimyasal üretim yapan fabrikalarda, ilaç fabrikaları ve kömür madenleri gibi yerlerde kullanılır.
 

Şekil 3: Ex-proof armatür

    ARKTOS V.3 EX-PROOF
Sızdırmaz yapısıyla zorlu şartlarda kullanılabilir. Alüminyum gövdesi, temperli şeffaf camı ve geniş açılı optik lensi ile her ortamda kullanılabilir. 

    PROLİT KOMPAKT V.2
Yüksek sızdırmaz özelliği, minimal boyutu ve patlamalarda bile etkin olabilme yapısı sayesinde terih edilir. Temperli kumlu camlar. 68W ve 89W tüketim gücüne sahiptir. 3000K ile 5800K aralığında renk sıcaklılığı vardır.

ELEKTRİKSEL TERİMLER
IŞIK AKISI (Ф)
Işık kaynağından çıkan ve gözün görme sınırları içindeki frekanslarda birim zamanda yayılan ışık enerjisidir. Birimi lümendir.
IŞIK ŞİDDETİ
Noktasal ışık kaynağından belli bir doğrultuda ışıyan ışık akısı yoğunluğuna ışık şiddeti denir. Birimi kandeladır.
AYDINLIK DÜZEYİ
Birim yüzeye düşen ışık akısının toplamı aydınlık düzeyini verir. Birimi lüx.
PARILTI
Aydınlatılan cisimlerden yansıyarak ve ışık kaynaklarından direkt göze gelen ışık şiddetinin yüzeyin bakış doğrultusundaki izdüşümüne oranıdır. Göze aydınlık etkisi yapan parıltıdır. 
ELEKTRİK FAKTÖRÜ
Işık kaynağının birim güç başına verdiği ışık akısıdır. Işık kaynağının verimi olarak bilinir.
DÜZGÜNLÜK FAKTÖRÜ
Aydınlatılmış bir mekanın en karanlık noktasındaki aydınlık düzeyinin ortalama aydınlık düzeyine oranıdır. Bu oran 0,8’den büyük ve eşit olmalıdır.
RENKSEL GERİ VERİM
Işık kaynağının, bir cismi olduğu renginde gösterebilmesidir.
RENK SICAKLIĞI
Işık kaynağının yaydığı ışığın renginin, Kelvin derece olarak sıcaklığına denir. Renk sıcaklığında ters bir orantı vardır. 2700K sıcak renk, 6000K çok soğuk renk olarak bilinir.
YARDIMCI ELEMANLAR
Balast, güç kaynağından lambaya ne kadar elektrik akımı gideceğini kontrol eden mekanizmadır. Lambanın ateşlenmesi için ihtiyaç duyulan gerilimi sağlar. 
    Manyetik balast
Manyetik balastın basit bir tasarımı vardır. Bakır sargılarla oluşturulmuş transformatöre sahiptir. Bakır telin uzunluğu ve kalınlığı balastın çıkış akımını belirler. Manyetik balast büyük ve ağır yapıdadır.
    Elektronik balast
Elektronik balast, çıkış akımını kontrol etmek için kullanılır. Akımı çok hassas bir şekilde yönetir. Manyetik balasta göre daha küçük ve hafif yapıdadır. Yüksek elektriksel verime sahiptir. Modern uygulamalarda daha çok tercih edilir. Enerjinin daha verimli kullanılmasını sağlar. Ayrıca çıkış akımı kontrol edilebildiğinden ihtiyaç anında parlaklık ayarı yapılabilir.
    LED trafo
Ev ve iş yerlerinde görsel bir aydınlatma oluşturmak için kullanılan şerit LED sistemlerinde enerji led trafodan sağlanır. LED’lerin ucuna bağlı bulunan trafo, enerjinin dengelenmesini sağlayan güvenli bir yapıya sahiptir.
ÇALIŞMA PRENSİBİ
Sokak aydınlatmalarında CdS’den yapılmış fotodirenç bulunur. Gün ışığı miktarı azaldıkça fotodirencin direnci artar ve devreden daha fazla akım geçer. Işık miktarı arttıkça direnç azalır ve daha fazla akım geçişi olur. Akımdaki bu değişiklik röle üzerinde de değişikliğe neden olur. Akşam hava karardığında fotodirenç değeri artar. Röleye gelen akım azalır ve röle enerjisi kesilir. Açık olan kontaklar kapalı hale geçerek lambanın yanmasını sağlar. Sabah olduğunda ise, fotodirenç değeri azalır ve röleye geçen akım miktarı artar. Röle tekrar enerjilendiğinden lambalara bağlı kontaklar açılır ve akım kesilir, lamba söner.
DUY TİPLERİ
Duy, kullanılan lambanın elektrik bağlantısını yapan ve sabit durmasını sağlayan malzemelerdir. Duy sayesinde lambalar, arıza durumunda kolayca değiştirilebilir. Konut ve endüstriyel tesislerde lambaları enerjilendirmek için farklı standartlarda duy tipleri vardır. Avrupa ülkelerinde en çok kullanılan duy tipleri E27 ve E14 olarak bilinir. E27 bilinen standart ampul duyu, E14 ise daha ince tipte, vidalı yapıda olan duylardır. Ayrıca pinli, geçmeli, çevirmeli olarak farklı duylar piyasada mevcuttur. Genellikle plastik malzeme ile kaplı olan duylar, yüksek sıcaklıklara dayanıklı olması için seramik kaplamada da olabilir. Duy yapısındaki temas yüzey alanı, metal kalınlığı ve iletkenliği duyun taşıyabileceği akımı yani gücü belirler. 
 

Şekil 4: Vidalı duy yapısı

    Sürgülü duylar
Sürgülü duyların içerisinde iki adet oyuk vardır. Oyuklara takılacak lambaların yanında birer çıkıntı bulunur. Çıkıntılı kısım oyuklara yerleştirildikten sonra çevrilir. Sürgülü duylar kullanıldıkları yer ve gerilimlere göre B-10, B-15, B-22 tiplerinde üretilir. Dikiş makinelerinde, otomobil, tren gibi sarsıntılı yerlerde kullanılır.
    Vidalı duylar
Lamba başlarında ve duy içerisinde açılmış diş yapıları olan duylardır. Lambalar duya vidalanarak takılır. Vidalı duylar lamba gerilim ve güçlerine göre sınıflandırılır.