SİLİKON KABLOLAR
SİLİKON KABLOLAR
Silikon kauçuğun sentetik halidir. Kauçuk kullanım alanı çok geniş olsa da yapısal özelliği ve esnekliğinin yetersiz oluşu kullanım alanını kısıtlar. Bundan dolayı ihtiyaç duyulan esneklik, dayanıklılık ve uzun ömürlülük silikon dediğimiz malzeme ile sağlar. Silikon kablolar farklı ısı ve ortam koşullarına dayanıklılık sağlar.

Neden silikon kablo?
Silikon kullanım alanı oldukça geniş bir malzemedir. Esnek, sağlam ve hafif olması elektrik elektroniğin önemli bir parçası olmasını sağlamıştır. Yüksek ve düşük sıcaklık değerlerine karşı dirençlidir. Dayanıklı ve güvenli olması elektrik sektöründe tercih edilmesinin en önemli nedenidir. Malzemenin dayanıklılığı çok yüksek ısılarda çalışılan ortamlarda sorunsuz ve az maliyetli çalışma sağlar. Ağır iş kollarında hem güvenlik hem de ekonomik anlamda sayısız kazanç sağlar. Hafifliği ve -60̊ ile +180̊ derecede çok verimli kullanılabilen silikon kablo bu ısı farkında sorunsuz kullanılabilir. Esnek bir malzeme olması sebebiyle hareketli ortamlarda rahatça kullanılabilir. Yüksek ısılarda çalışılan iş yerlerinde seyyar makinelerin enerji aktarımı için hafif ve ısıya dayanıklı olmasından dolayı silikon kablo kullanılır. Gaz ve petrol transfer borularının donmasını önlemek içinde silikon kablo tercih edilir.
Silikon kablolar karakteristik olarak çok yüksek ve düşük ısılara maruz kalsa bile fiziksel özelliğini ve bütünlüğünü koruyabilir. Çok yüksek ısılara maruz kalsa bile erimez, ısınmaz ve iletkenliğini kaybetmez. Bu özelliklerinden dolayı ağır sanayide çok tercih edilir. Hafif ve esnek olması hareketli bağlantı sistemlerinde kolaylık sağlar. Herhangi bir sorunda 300-400 derecelik ısılarda bile işlevselliğini korur. İş sağlığı ve güvenliği açısından oldukça önemlidir. Isınmalara dirençli olduğundan yangın tehlikesi minimum seviyelerdedir. İzolasyon özelliğinin yüksekliği nedeniyle zor şartlarda ve iklimlerde tercih edilir. Demir çelik fabrikalarında da yüksek ısı olduğundan silikon kabloların önemi büyüktür. Kablonun dayanıklılığı hem iş gücünü azaltır hem de ekonomik kayıpların önüne geçer.
Yüksek elektrik direncine karşı çok dayanıklıdır. Ağır sanayi koşulları için oldukça verimlidir. Tersanelerde gibi riskli ve tehlikeli iş ortamlarında silikon kablo kullanılması aletlerin daha verimli kullanılmasını sağlar. Oksitlenmeye, tuz çözeltilerine, ultraviyole ışınlara karşı yüksek direnci maliyet ve iş gücünden tasarruf sağlar. elastik yapısı sayesinde kablo kırılması gibi sorunları engeller. Birçok nitelikli özelliğinden dolayı silikon kablolar iş gücüne sayısız katkı sağlar.
Yalıtkan cinsleri ve özellikleri nelerdir?
Silikon
Silikonlar, organik ve inorganik yapılardan oluşur. Yapısında yer alan inorganik bileşenler, silikonların sıcaklığa karşı dayanıklı olmasını sağlar. Organik bileşenler ise esneklik sağlar. Genellikle -55̊ ile 300̊ derecelik sıcaklıklara dayanıklıdır.
Polietilen (PE)
Polietilen yaygın olarak kullanılan plastik türüdür. Yüksek elektrik direncine sahiptir. HDPE türü antitermiktir. Isıl genleşme katsayısı yüksektir. Dolayısıyla güneş ışınlarından etkilenir. Dielektrik kayıpları düşük malzemedir. Düşük ve normal sıcaklıklarda mukavemeti yüksektir. Polietilen kolay alev alır ve kendiliğinden yanmaya devam eder.
Polivinilklorür (PVC)
Polietilenden sonra ucuz olması sebebiyle yaygın olarak kullanılır. Mukavemeti yüksek, kimyasal etkilere, neme ve aşınmaya dayanıklı bir malzemedir. Alevle yanmaya karşı dirençlidir ama yandığında zehirli gaz açığa çıkarır. Çalışma sıcaklığı 70̊ C ile 105̊ C arasında değişir.
Polipropilen (PP)
Mukavemeti ve yumuşama sıcaklığı oldukça yüksek bir malzemedir. Polietilen gibi kokusu kötü ve yakıcıdır.
Çapraz bağlı polietilen (XLPE)
XLPE’ nin polietilene göre daha yüksek dielektrik kayıpları olsa da, daha iyi yaşlanma özelliklerine sahiptir. Çalışma sıcaklığı 90̊ C ile 110̊ C arasındadır.
Etilen propilen kauçuk (EPR)
EPR, polietilen ve XLPE’ den daha esnek bir yapıya sahiptir. Dielektrik kayıpları ise bu malzemelerden daha yüksektir. 90̊ C ile 110̊ C arasında çalışabilir.
Kablo çeşitleri
SİA
Yüksek ve düşük ısılara maruz kalınan kuru yerlerde, aydınlatma sistemlerinde, alet ve makinelerde kullanılır. Ortam ısısının -60̊ C ile 180̊ C arasında olduğu yerlerde tercih edilir.

Şekil 1:SİA kablo teknik özellikleri
SİF
Aşırı sıcaklık değişimlerini maruz kalınan bağlantı noktaları için tercih edilir. Demir çelik üretim endüstrisi, havacılık sanayi, gemi inşa sanayi, aydınlatma, seramik, cam ve çimento fabrikalarında kullanıma uygundur.

Şekil 2:SİF kablo yapısı
SİAF
Yüksek ve düşük ısılara maruz kalınan yerlerde kullanılır. Aydınlatma, alet ve makinelerde, fırınlarda tercih edilir.
SİMH / SİFH
Ortam sıcaklığının yüksek olduğu, kuru veya nemli yerlerde kullanılır. Mekanik zorlanmaların olmadığı ortamlarda tercih edilir. Rezistans ve fırınların beslemesinde, dökümhane, cam ve seramik atölyelerinde, mühendislik projelerinde ölçme, kontrol ve besleme amacıyla kullanılır.

Şekil 3:SİMH/SİFH kablo teknik özellikleri
SİMH C1 / SİMH C2
Çevre ısısının yüksek olduğu ortamlarda, kuru, nemli ve ıslak olduğu yerlerde kullanıma uygundur. Ortam ısısının -60̊ C ile 180̊ C olduğu yerlerde tercih edilir. Yüksek elektromanyetik dış etkenlerden korunması gereken ortamlarda çalışan makine ve tesislerde sabit döşenmiş olarak bulunur. Ayrıca kumanda ve besleme kablosu olarak kullanılabilir. SIMH C2 kablosunun tek farkı daha fazla mekanik dayanıma sahip olmasıdır.

Şekil 4:SIMH C1 kablo teknik özellikleri
SİMH FE 180/ SİMH PH 120
Yangına dayanıklı bu kablolar, yangın esnasında en az 180 dakika alev altında çalışabilir. Otel, hastane, okul ve iş merkezleri gibi toplu alanlarda kullanıma uygundur. Sıcak ortamda izolasyon yapısı bozulmadığından, akım taşıma kapasitesi değişmez.
KAYNAK KABLOLARI
Kaynak kabloları, kaynak makinelerinde yüksek akım iletmek için kullanılır. Tekne ve yatlarda besleme kablosu olarak da kullanılabilir. Hareketli kullanıma uygundur. Farklı sıcaklık değerlerine, aleve, yağa ve ozona dayanıklıdır. Yapısına bakıldığında, ince çok telli bakır iletkenli, tek damarlı kablolardır. Kablo içindeki iletken kalın bir yalıtıma sahip olmalıdır. Darbelere ve kırılmalara karşı dayanıklı olmalıdır. Kaynak kablolarında kesit alanı değeri ya da kaynak elektrodu dikkate alınır.

Şekil 5: Kaynak kablosu özelliklerİ
Kaynak kablosu kesit hesabı
K=(2 x L x I)/(a x U)
L: pense veya topraklama kablosunun botu (m) I: kaynak akım şiddeti (Amper) U: kaynak devresinde müsaade edilen gerilim kaybı (Volt) d: kablo malzemesi katsayısı
Kablo çeşitleri
KG
Esnek ve en yaygın kullanılan kablo çeşididir. 1000W’a kadar DC, 600V’a kadar AC ve 400 Hz’i aşmayan frekans ile çalışır.

Şekil 6:KG kaynak kablo yapısı
KOG 1
KG kablosuna göre daha ince bir çekirdek çapına sahiptir. Kullanımı daha esnektir. Daha küçük bir dönüş yarıçapına sahiptir. 50 Hz frekanslı, 220V geçiş için tasarlanmıştır.
KGN
İçerdiği malzemenin yanıcı olmadığı anlamına gelir. 200 derece ve üzerindeki sıcaklığa dayanabilecek kaplamadan yapılır.
KG HL
Bu kablo çeşidi soğukta kullanıma uygundur. Kullanılan özel bir kauçuk ile -60̊ C’ ye kadar esnekliğini korur.
KPES
KPES kabloda çekirdek yerine spiral boru kullanılır. Telin içinden geçmek ve devreyi kapatmak için tasarlanmıştır.

Şekil 7:KPES kaynak kablo yapısı
KBC
Yapısında polivinilklorür bulunur. Aşınmaya dayanıklı bir kablodur. 127V- 220V arasında kararlı bir voltaj iletimine sahiptir.
KGT
85̊ C hava sıcaklığına dayanıklı bir kablo türüdür. Küfe dayanıklı olduğundan, nemli ve sıcak borularda kullanımı uygundur.
Kuvvetli akım kablolarla neden yan yana kullanılması istenmez?
Kuvvetli akım kabloları 220V ve 50Hz frekans ile çalıştığından çarpma ihtimali vardır. Ama zayıf akım kabloları 12V gibi bir gerilimle çalıştığında çarpma etkisinin olmadığını düşünebiliriz. Tesisatın sorunsuz ve sürekli çalışabilmesi için iletim oranının güvenli bir şekilde sağlanması gerekir. Kuvvetli ve zayıf akım kablolarının yan yana bağlanması parazitlere neden olur. Bu yüzden tesisat yapılırken standartlara dikkat edilmesi gerekir.