ZAYIF AKIM KABLOLARI

Zayıf akım kablolarının çeşitli kullanım alanları vardır. İnsanların kalabalık olduğu mekanlar olan alışveriş merkezleri, havaalanları, fabrikalar vb. gibi yerlerde sıklıkla tercih edilirler. Ayrıca bina içi tesisat ve çeşitli haberleşme uygulamalarında da karşımıza çıkarlar. Burada en önemli faktörlerden biri güvenlik ve insan sağlığıdır. Bu sebepten zayıf akım kablolarında alevi iletmeme, zehirli gaz içermeme, yandığında duman çıkarmama gibi özelliklerinin olması beklenir. Yönetmeliklerin istediği şartları sağlamak için çeşitli yanma ve dayanıklılık deneyleri yapılır. Örnek olarak IEC 60332-1-2/VDE 0482-332-1-2/EN 60332-1-2 bir PDV telefon kablosunun alev geciktiricilik testine ait sağladığı deney standartlarıdır.

Kılıflar, zırhlar, yalıtım malzemesi, iletkenler ve ayırıcı bantlar zayıf akım kablolarının yapısal özelliklerini oluşturmaktadır. Ayırıcı bantlar kablo içindeki elemanları birbirinden ayırır. Bazen ise ekranlama elemanı olarak kullanılırlar. Kabloların kullanılma yerine göre ya da döşenmesi, taşınması sırasında alabileceği mekanik darbelere karşı koruyucu olacak şekilde zırhlar kullanılır. Zırhların yapısı genelde metaliktir. Gene ihtiyaca göre bazı kablolarda ekranlama yapılır. Bunun sebebi ise kabloda taşınan elektriksel sinyallerin, kablonun tesis edildiği ortamda bulunabilecek elektromanyetik alandan etkilenmesini önlemektir.

YALITKAN ÇEŞİTLERİ

1. PVC

Açılımı “Polyvinyl chloride”dir. Termoplastik yapıya sahiptir ve en çok kullanılan yalıtım malzemesidir. Ucuz olması tercih sebeplerindendir. Ama yapısında bulunan klor yandığında ortaya siyah duman çıkarır. Kapalı alanlar için istenmeyen bir durumdur. Bu sebepten kapalı alanlarda ve tünellerde çok tercih edilmez

2. HFFR

Açılımı “Halogen Free Flame Retardant” olan bu yalıtım çeşidinin özelliği yalıtkanın halojenden arındırılmış olmasıdır. Yapısında halojen(flor, klor) olmadığı için zehirli gaz çıkarmazlar. Öte yandan yapıları gereği alev geciktirici özelliğe sahiptirler. Bu özelliklerin sağlanması belirli deneyler mevcuttur. Örnek olarak bu yalıtkan için duman yoğunluğu testi (IEC 61034 -1/2/ VDE 0472 PART 816) yapılarak duman yoğunluğunun belli aralıklar arasında kalması hedeflenmektedir.

3. PE

Açılımı “Polyethylene” dir. Birçok kullanım alanı olan termoplastiklerdir. Kablo endüstrisinde çokça karşımıza çıkan termoplastik polietilenlerin yoğunluklarına göre çeşitleri (Tablo 1) şunlardır :

Tablo 1. Polietilenlerin yoğunluklarına göre sınıflandırılması

4. LSZH (LS0H)

Açılımı “Low Smoke Zero Halogen” dir. Halojen içermeyen düşük duman yoğunluklu anlamı taşır. Yanma deneylerinde (Şekil 1) görülmektedir ki alev geciktirici özelliği sayesinde daha geç alev alırlar.

Şekil 1. LSZH Kablo ve normal kablo yanma testi

Zayıf akım kablolarından bazıları şu şekildedir :

TELEFON KABLOLARI

Hayatımızın çok çeşitli noktalarında kullanılmaktadır. Telefon santralleri, bina içi tesisatı, abone dağıtımlarında, sanayi vb. kullanım alanları vardır.

• Dahili Telefon Kablosu : Sabit tesisatlarda ve bina içlerinde abone dağıtım kablosu olarak kullanılmaktadır.
• Harici Telefon Kablosu : PVC boru içinde ya da toprağa gömülerek kullanılırlar. Telefon santrallerinin irtibatlandırılmasında kullanılırlar.

Bazı telefon kablo çeşitleri şu şekildedir :

• VBV: Bina içlerinde sabit tesisatlarda telefon hatlarında abone dağıtım kablosu olarak kullanılır (Şekil 2). Haberleşme ve bilgi iletişim için kullanılan kablolardır.

Şekil 2. VBV Kablo (Ören Kablo)

• PDV:  VBV kablo ile aynı kullanım alanlarına sahip olan bu kablo çeşidi VBV kablodan farklı olarak PE izole ve PVC kılıf içermektedir.

• HBH:  HFFR olan bu kablolar, bina içlerinde sabit tesisatlarda telefon hatlarında abone dağıtım kablosu olarak kullanılır. Haberleşme ve bilgi iletişim amaçları için kullanılan kablolardır.

YANGIN ALARM KABLOLARI

İnsanların kalabalık olarak bulundukları alanlar olan alışveriş merkezleri, fabrikalar, havalimanları vb. yerlerde yangın anında ya da öncesinde kullanılan yangın alarm sistemlerinde kullanılırlar. Bu sistemlerin beslenmesinde, yangın sırasında çalışması gereken sistemlerde, acil durum aydınlatmalarının beslenmesinde sistemin olabildiğinde yangından etkilenmemesi ve yangın anında mümkün olan en uzun süre sistemin çalışmasını sağlamak bu kabloların en temel görevlerindendir. Bu sebepten dayanıklı olmalıdırlar. Ayrıca değerli eşyaların bulunduğu ya da korunması gereken yerlerde de kullanılırlar.

Bazı yangın alarm kablo çeşitleri şu şekildedir :

• J-YY : PVC izole ve PVC kılıflı kablo, Bina içlerinde sabit tesisatlarda telefon hatlarında abone dağıtım kablosu olarak kullanılır (Şekil 3). Haberleşme ve bilgi iletişim amaçları için kullanılan kablolardır.

Şekil 3. J-YY Kablo (Ören Kablo)

• J-HH : HFFR izole ve HFFR kılıflı kablo, Yangın alarm sistemlerinde ve sabit tesisatlarda telefon hatlarında abone dağıtım kablosu olarak kullanılır. Statik ekrana sahip olan bu kablolar ortamdan gelecek elektromanyetik girişimlere karşı korumalıdır. Kablo yapısında halogen free kullanıldığından alevi geç alır ve iletmez, yanma sonrası zehirli gaz çıkarmaz ve görüşü engelleyen siyah duman oluşturmaz, yangın şartlarından etkilenmemesi gereken yerler olmak üzere insanların yoğun olarak bulunduğu yerlerde kullanılır.

SES VE GÖRÜNTÜ KABLOLARI

Ses altyapı sistemlerinin bulunduğu yerlerde kullanılır. Ayrıca stadyumlar, opera salonları, sinemalar, hastaneler vb. ihtiyaç duyulan her alanda kullanılabilirler. Yayıncılık sektörü ve stüdyolarda çokça bu kablolar kullanılır.

Bazı yangın alarm kablo çeşitleri şu şekildedir :

• EIB-H(St)H : Bu kablolar; akıllı bina sistemlerinde haberleşme ve otomasyon kablosu olarak kullanılmaktadır. Güçlü ekranları (Şekil 4) sayesinde dışarıdan gelecek olan statik elektriğe karşı da dayanıklıdır. Ayrıca aydınlatma sistemlerinin otomasyonunda, ses ve görüntü otomasyon sistemlerinde ve havalandırma sistemlerinde de kullanılmaktadır.

Şekil 4.EIB-H(St)H kablo (Ören Kablo)

• CCTV Shotgun : Kapalı devre kamera uygulamalarında; görüntü, ses, enerji ve sinyal iletiminde kullanılır. Fiziksel köpüklü koaksiyel kablo yapısı, uzun mesafelerde kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

• YSLY-JZ / YY :  Bu tip kablolar ölçme, görüntüleme ve kontrol amacı ile makine üretiminde, enerji istasyonlarında, mühendislik projelerinde, ısıtma havalandırma ve diğer elektrik sistemlerinde, kuru nemli çevre şartlarında kullanıma uygundur. Genellikle fabrika ortamlarında kullanımı yaygındır.

KABLO SEMBOLLERİ

Tablo 2. VDE ve TS standartları kablo sembolleri

DÖŞEME ŞEKİLLERİ VE TEKNİK BİLGİLER

Yapı Elektronik Sistemleri ve Tesisatlarına Ait Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği (2012)’ ne göre ;

Kablo bacası; zayıf akım kabloları, bus-bar ve elektrik kablolarının vb. taşınması ile zayıf akım kablolarına ait dağıtım kutularının konulması dışında başka amaçla kullanılamaz. Her bir zayıf akım kablosu ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek sıralı olarak yan yana bağlanabileceği gibi bir kablo bağına aynı kata ait aynı türden (Telefon, Data, Televizyon vb.) kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana da bağlanabilir. Ancak aynı kablo bağına farklı katlara ait veya farklı türden kablo bağlanmayacaktır. Zayıf akım kabloları PVC boru, kapalı tip kablo kanalı vb. içerisinden geçirilmesi durumunda araya bölme veya mesafe konulmayabilir. Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0,5 cm alınabilir). Kullanılacak tüm elemanlar ve kablolar “Binalarından Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik” ve ilgili standartlara uygun olacaktır.