SOLAR KABLOLAR

Güneş paneli ile güneş panelinin ürettiği enerjiyi invertere iletmesi için kullanılan özel kablolardır. Üzerlerinde düşük DC gerilimi ve yüksek akım taşır.

3 katmandan oluşur;

+iletken

+izole

+dış kılıf

Solar kabloların iletken kısımları genel olarak çok telli kalaylı bakırdan oluşmaktadır. Solar kablolardan yüksek verim alabilmek için kabloların düşük dirence sahip olması gerekir. Ancak kablo ne kadar uzun olursa direnci de o kadar çoğalır.

Solar kabloların fiyatlarını belirleyen en önemli unsurlardan birisi solar kablonun

kesitidir. Maximum çalışma sıcaklığı, minimum çalışma sıcaklığı, düşük duman yoğunluğu, halojen ve kurşun içermemesi gibi özelliklere sahip olması gerekir. Solar kablolar üretilen tüm enerjiyi üzerinde taşıdıkları için doğru kablo seçimi yapılmadığı durumlarda sistemden yeterli verim alınamaz ve

yangınlara sebebiyet verebilir.

NERELERDE KULLANILIR

Güneş enerjisi kabloları, PV Sistemlerinde, hareketli, asılı ve sabit gömülü uygulamalar için özel olarak tasarlanmıştır. Hem iç, hem dış mekanlarda kullanıma uygundur. Koruyucu yalıtımı olan cihazlarda

kullanıma uygundurlar ve kısa devre korumalıdırlar.

SOLAR KABLO ÖZELLİKLERİ

+Yüksek sıcaklığa ve soğuğa dayanıklıdır. Bu yüzden uzun süreli kullanılır.

+Yangın çıkmasını engeller, yanmaz yapıdadır.

+Mekanik etkilere karşı oldukça dayanıklıdır.

+Çalışma gerilimleri yüksektir.

+Minimum 25 yıl kullanım ömrü vardır.

+UV ışınlarına karşı dayanıklıdır.

+Zorunlu hava şartlarında maximum verimi sağlar.

+Yüksek dayanıklılık özelliğine sahiptir.

+Özel izolasyon malzemesi kullanılmaktadır.

+Kardan, yağmurdan ve güneşten etkilenme minimumdur.

+Kolay bağlantısı vardır.MC4 tüm konnektör setleriyle uygundur.

MC4 KONNEKTÖR

Güneş enerjisi paneli kabloları üzerinde yer alan bağlantı parçalarını solar enerji kablosuna

eklememize yarayan bağlantı parçalarıdır. Kullanım amacı, çok daha basit ve daha hızlı kablolama yapmaktır.

ELEKTROTEKNİK ÖZELLİKLERİ

Enerji iletim ve dağıtım hatlarında akım, gerilim, güç ve güç kat sayıları gibi büyüklükler arasındaki ilişkileri hesaplamaya yarayan ve hatların özelliklerine göre değişen R-L-C değerlerine hat sabitleri

denir. Enerji taşıma hatlarının çalışma gerilimlerinin büyüklüğüne göre hat sabitlerinden bazıları çok küçük değerlere düşer. Bu yüzden bazıları dikkate alınmayabilir.

DİRENÇ

Elektrik enerjisi, iletim dağıtım hatlarında gerilim düşümü ve güç kaybının meydana gelmesine sebep olur. Bu yüzden direncin önemi fazladır. Hatların doğru akım ve alternatif akım dirençleri ayrı ayrı

hesaplanır. Frekans yükseldikçe bu iki direnç arasındaki fark büyür.

ENDÜKTANS

Üzerinden akım geçen bir iletkenin çevresinde manyetik alan oluşur. Bu manyetik alan değişken bir manyetik alan ise devrede bir endüksiyon elektromotor kuvvet meydana getirir. Meydana gelen bu emk iletken üzerinden geçen akımdaki artışı artırmaya veya azaltmaya çalışır. Dolayısıyla lenz

kanununa göre kendisini meydana getiren sebebe karşı koyar. Dolayısıyla iletkenin alternatif akıma karşı direnci artar.

KAPASİTANS

Bir kablo iletkenin yükünün potansiyeline oranına iletkenin kapasitesi denir. C ile gösterilir. Kapasitenin birimi farattır. (F). Farat çok büyük bir kapasite birimi olduğu için uygulamada daha çok farat’ın milyonda biri olan mikrofarat (µf) kullanılır.

ENDÜKTİF REAKTANS

Endüktif reaktansın azaltılması için iletken kesitlerinin büyük, iletkenler arası açıklıkların ise küçük tutulması gerekir. Ancak büyük kesit ekonomik olmayacaktır. Ayrıca iletkenlerin cinsi ile işletme geriliminin büyüklüğü ve taşınacak güçler, kullanılacak kesitleri sınırlamaktadır.

YALITKAN CİNSLERİ ÖZELLİKLERİ

Günümüzde termoplastik yalıtkanlı kablolar kullanılmaktadır. Termoplastik yalıtkanlar PVC ve polietilen (PE)’dir. Saf PVC çok sert ve kırılgan olup ısı karşısında kararsız yapı gösterir. Soğukta

darbelere karşı hassas bir malzemedir. PVC içine yumuşatıcı yağlar, stabilizatörler ve dolgu maddeleri karıştırılarak kablo yalıtkanı olarak kullanılır hâle getirilir. Böylece esnek olması sağlanır ve kırılganlığı giderilir. Kablonun soğuk ortamlarda kullanılması mümkün olur. Kalsit ve kaolin gibi dolgu

malzemeleri PVC’ye işlenirlik ve sıcağa dayanım özelliği kazandırır.

PROTODUR

Alçak ve orta gerilim kablolarında kullanılan özel termoplastik yalıtkan maddedir. Termoplastik yalıtkanlar, belirli bir sıcaklık aralığında tekrarlanabilir olarak soğuma ile sertleşen ve ısınma ile yumuşayan, yumuşadığında dış etki olmaksızın şekil değiştirmeyen ve yalıtkanlık özelliğini koruyan plastiklerdir.

PROTOTHEN-X

Yüksek yalıtım özelliğine sahip saf polietilenin çeşitli yöntemler uygulanarak çapraz bağlanmasıyla elde edilen mekanik özellikleri geliştirilmiş termoset yalıtkan malzemelerdir. Termoset yalıtkanlar yüksek sıcaklıklarda erimez ve deforme olmaz.

PROTOLON (EPR)

Etilen-propilen dien monomer kauçuk (EPDM)’tan imal edilmiş ozona, oksijene, havaya ve ışığa dayanıklı düşük sıcaklıklarda esnekliğini koruyan, sıcaklıkla şekil değiştirmeyen yüksek yalıtım özelliği gösteren çapraz bağlı elastomer tip yalıtkandır. Alçak ve orta gerilimlerde kullanılan bu yalıtkanlar koronadan etkilenmez

PROTOFİRM

Kablolarda dış kılıf olarak kullanılan bu yalıtkan yüksek mekanik ve elektriksel değerlere sahiptir. Protofirm, ozona kimyevi ve mekanik etkilere, yağ ve aleve karşı dayanıklı yumuşak bir yalıtkan malzemedir.

GERİLİM DÜŞÜMÜ

Enerji ileten iletkenlerin kendi iç dirençlerinden kaynaklanan hat kayıplarıdır. Uzun mesafe iletken kullanımı ile artan toplam iletken direnci bu kaybın artmasına sebep olur. Bu bizim için istenmeyen bir durumdur. Kullanılan şebeke çeşidine göre uygun görülen gerilim düşümü yüzdesinin belirli bir değerin üstünde olmaması gerekir. Elektrik enerjisi iletim ve dağıtım şebekelerinde kullanılan

iletkenlerin kesitleri, izin verilen gerilim düşümü yüzdelerine uygun kalınlıkta hesap edilmelidir.

SOLAR KABLO ÇEŞİTLERİ

Solar panellerde 3 çeşit kablo kullanılmaktadır.

+DC kablolar

+AC kablolar

+Kontrol ve haberleşme kabloları bu kablolar santrallerde en çok zarar gören kablolardır.

KABLO SEÇİMİ YAPARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ

EN60364-7-712 numaralı standartlara uygun olmalıdır.

Aşırı soğuk ve sıcak havalara yangına ve mekanik etkilere karşı dayanıklı olmalıdır. Çünkü kalitesiz

solar kablolar enerjiyi taşırken ısınma yapabilir. Bu durumlarda kablonun ömrü kısalır, alınacak verim azalır ve yangına sebebiyet verir. Verimi azaltan bir diğer faktör de kablonun aşırı uzun olmasıdır. Bu sebeple kablo ile bağlantılarının en kısa nasıl yapılabileceğinin iyi hesaplanması gerekir. Solar

kabloların yoğun bir kablo çapı bulunmalıdır. Kullanılacak kablonun çevresel şartlara karşı dayanıklı ve uzun ömürlü olması gerekir.

KIVRILMA VE YARIÇAPLARININ ÖNEMİ

Solar kablolar uzun ömürlü olmaları gerektiği için kıvrılma ve yarıçap hesapları çok önemlidir. Doğru hesaplanmaması durumunda kabloya zarar verir, ömrünü azaltır. Dolayısıyla sisteme zarar verir, sistemin verimini azaltır. Kablo bükülmesi mümkünse hiç yapılmamalıdır. Ama yapılmak zorunda

kalınan durumlarda ise bükülmenin bazı oranları vardır. Kablo yapısına bağlı olarak oran değişmektedir.

D: KABLO DIŞ ÇAPI

SOLAR KABLOLARIN KULLANIMI

Güneş panelleri DC enerji kaynaklarıdır. DC enerji kaynakları AC enerjiye göre enerji nakil hatlarında daha fazla gerilim düşmesine neden olur. Bu hatlarda da düşük gerilim taşıdığımız için bu gerilim düşmeleri istemeyeceğimiz bir durumdur. Bu yüzden güneş paneli kurulumu yapılırken solar

kabloların uzunluklarını kısa olacak şekilde projelendirmemiz, güneşi doğrudan almayacak şekilde kablo tavalarında taşımamız, kabloyu hat boyunca sarmal veya düğüm yapmamız önemlidir.

AKIM TAŞIMA KAPASİTELERİ

Birden fazla kablo ile enerjinin taşınması, tek bir kablo ile enerjinin taşınmasına göre daha avantajlıdır. Isınma, kablonun akım taşıma limitlerine bir sınırlama getirmektedir. Sıcaklık değeri, kablo yalıtkanını oluşturan maddenin yalıtma özelliğinin bozulmaya başlandığı sıcaklık değerinin üstüne çıkmamalıdır. Açık havada döşenen kablolar olabildiğince güneş ışınlarının etkilerinden

korunmalıdır.

Ortam ısısı arttığında yer altı kabloları akım kapasite değeri düşecektir.

KABLOLARIN DÖŞENMESİ

Kablo ve çevresini yangının yayılmasını önlemek için kablolar yanıcı maddelerin üzerine döşenmemelidir. Döşeme sırasında kabloyu çekmek için bütün iletkenler bir araya getirilip çekme klemensi ile birbirine bağlanmalıdır. Kablolar gerekmedikçe üst üste serilmeyecek eğer zorunlu ise gerekli kurallara uyularak en yüksek gerilimli kablo en alta serilmelidir.

DÖŞEME ŞEKİLLERİ

TEDAŞ Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj (Uygulama) Usul ve Esaslarına göre kablo döşeme şekilleri aşağıda verilmiştir.

Kablo Döşeme Şekilleri

KABLO KANALI

Kablo kanalları, kablo taşıma sistemi arasında en yaygın üretimi olan ürün çeşidi

KABLO SEMBOLLERİ VE ANLAMLARI

Kablo tanımlamalarının ortaya çıkışında 3 etken vardır. Bu etkenler: 1.Standartlar (standart bazlı tanımlamalar)

2. Sektörel etkiler (alışkanlıklar)
3. Firmaya özel tanımlama veya kodlamalar

Semboller Harmonize  Standartlarina Gore

Symbols According to Harmonized Standard

Sombol / Symbols                             Malzeme                                            Matonals

Tip

H                          Harmonize Tip

A                          Ulusal Tip

Type

Harmonizedtype Approved national type

AnmaGerilimi

03                                      300/300V

05                        300/SOOV

07                                      4501750V

RatedVoltage

300/J00V

300/S00V

4S0/7SOV

V                          YahtkanMalzemesi

V2                        PVC

R                         , s cagadayanki hPVC

s                           Dogal ve/veya stiren-biitadiyenkau uk Silikon Kau,uk

InsulatingMaterials

PVC

Heat resistant PVC

Nature/ and/orButa dien-StyreneRubber SiliconeRubber

V                          KlhfMalzemesi

V2                        PVC