PROJEKTÖR

Genellikle dış mekan aydınlatmaları için kullanılan büyük ve güçlü ışığa sahip aydınlatma armatürlerine projektör adı verilir.

Led aydınlatma sistemlerinin kendi içinde en büyük ve dayanıklı olan aydınlatma aracıdır. Çevresel etkenlere karşı çok dayanıklıdır. Işık kalitesi açısından en kaliteli üründür.

Projektörler dış mekanlarda, genel aydınlatma maksadıyla alan aydınlatmaları için kullanılacağı gibi vurgu aydınlatması olarak mimari aydınlatma için de kullanılır.

Bina çevreleri, açık otoparklar, parklar, bahçeler, şantiyeler, spor salonları projektörler yardımıyla güçlü bir şekilde aydınlatılabilir. Kullanım yeri ve amacına göre simetrik veya asimetrik ışık dağılımına sahip olabilir. Aydınlatılacak alanın genişliği ve ışık kaynağına uzaklığına göre armatürün ışık açısı belirlenir. Çok geniş ışık açısına sahip projektörler ışığı uzak mesafeye iletemez. Dar ışık açısına sahip projektörler ise ışığı bu noktada yoğunlaştırır ve kısa mesafede yeterince geniş alanı aydınlatamaz. Bu yüzden ihtiyaca uygun ışık akısı seçimi son derece önemlidir. Genel aydınlatma uygulamaları için sarı ve beyaz renkte mimari uygulamaları için çok renkli projektörler tercih edilebilir. Projektörler duvara, tavana yere ve direğe monte edilebilir. Duvar, tavan ve yer montajı için ayaklar armatür üzerinde yer alır. Ancak direk montajı için özel bir aparat gerekebilir.

Projektöreler dış ortam koşullarında çalışmaya uygun olarak tasarlandığından minimum IP65 koruma sınıfına sahip olmalıdır. Yüksek koruma derecelerinde armatür gövdesi suya toza neme karşı dayanıklı olacaktır.

ELEKTRİKSEL TEKNİK ÖZELLİKLER

+ LED’li armatürler ve LED modüllerters polarize edilemeyecek yapıda mekanik korumalı soket sistemiyle tasarımlanacaktır.

+LED’li armatürlerde kullanılan LED modüllerdeki herhangi bir LED paket arızalandığında diğerlerinin çalışmaya devam edebilmesi için LED paketlerde açık devre koruyucusu bulunacaktır.

+ LED’li armatürün toplam harmonik distürasyonu %10’dan fazla olmayacaktır.

Güç (W)   Işık Akısı (lm)  Boyutlar ((mm) a b c)  Ağırlık (kg)  Hacim (m3)   Duy    Koli Adedi                 Lamba Tipi

105176       150              12000             290x415x270x310            15              0.09964       E40           2                   HPI-T

105161       250              19000             290x415x270x310          17.2             0.09964       E40           2                   HPI-T

105166       400              34000             290x415x270x310            18              0.09964       E40           2                   HPI-T

105176       150              14000             290x415x270x310            15              0.09964       E40           2                   SON-T

105161       250              25000             290x415x270x310          17.2             0.09964       E40           2                   SON-T

105173       400              48000             290x415x270x310          19.7             0.09964       E40           2                   SON-T

RENKSEL GERİ VERİM

Bir ışık kaynağının renksel özelligi, renksel geri verim endeksi ile tanımlanır. Kullanılan yere ve görüş amacına bağlı olarak, yapay ışığın, renk algılamanın olabildiğince hassas gerçekleşmesinin (gün ışığına) sağlanması gerekir. Bunun için ölçüt, bir ışık kaynağının renksel geriverim özelikleridir. Bu özellikler “Genel renksel Geri verim Endeksi” olarak ifade edilir.

LÜMEN

Bir ampulün ışık gücü ya da ışık değeri lümen şeklinde ifade edilir. Örneğin lümen değeri yüksek olan bir aracın far aydınlatması, gece uzak mesafeleri daha net görülmesine imkan vermektedir. Yani diğer bir deyişle birim yüzeyi daha fazla aydınlatma imkanı, lümen değerine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Bir otomobil içerisinde lümen değeri arttıkça far aydınlatması üzerinden daha yüksek bir ışık ortaya çıkar. Bilimsel olarak ele aldığımız zaman ise şu şekilde ifade edebiliriz; Herhangi bir ışık kaynağının 1 metre mesafede 1 m²’lik yüzeye dik olarak gönderdiği ışık miktarıdır. Böylece belli bir alandaki ışık miktarı çok daha yüksek noktaya ulaşmaktadır.

Günümüzde enerji tasarruflu led ampuller çok fazla kullanılıyor. Bu ampullerin teknolojik açıdan ele alındığı zaman en önemli özellikleri lümen değeridir. Yani belli bir alana yüzey noktasında çok daha yüksek Işık miktarı verir. Bu doğrultuda bir ampulün lümen değerleri 0.00146 olarak hesaplanmış durumda.

ARMATÜR VERİMLİLİĞİ

Armatür verimliliği lm/W' değeridir. Hesaplanırken yapılması gereken Sıcak lümen değerinin, armatürün toplam gücüne bölünmesidir. (driver/balast kayıpları dahil)

Verimlilik kıyaslaması yaparken bu konuya özellikle dikkat etmek gerekir. Çünkü bu değer sizin yapacağınız tasarrufu belirler. Ne kadar ışık için ne kadar elektrik harcadığınızı bu oran ortaya koyar. Kısacası Watt başına aldığınız ışık değeridir.

Toplam lümenin yüksek olması o armatürün çok iyi bir armatür olduğunu göstermez. Önemli olan minimum güçle en yüksek ışığı alabilmektir.

LM/W

Watt başına düşen lümen (ışık akısı) demektir. Her ışık kaynağının (floresan, metal halide, sodyum buharlı, civa buharlı, led) vermiş olduğu bir lümen miktarı vardır. Buna soğuk lümen  denir.

YARDIMCI ELEMANLAR

BALAST

Negatif dirence sahip olan deşarj lambaları, bu negatif direnç nedeniyle çektikleri akımı sınırlandırmamaktadırlar. Lambalarda gaz deşarjının başlamasıyla birlikte çekilen akım artacağı için, lambanın bozulmasına neden olur. Bu sebeple çekilecek akım sınırlandırılarak lambanın bozulmaması için balast kullanılır.

Deşarj lambalarına baktığımızda, akımın ve gerilimin çalışma aralığında tutulmasının lambanın ömrünü uzatmak ve daha düzgün çalışması için gerekli olduğunu görmekteyiz. Balastın bir diğer görevi de bunu sağlamaktır.

Manyetik balastlar; manyetik indüksiyon ile akım değeri ve gerilimi düzenlemeye yarar. Bu balastların frekans değerini değiştirme özelliği bulunmamaktadır. Frekans değerini değiştirme özelliğinin olmaması, manyetik balast kullanılan lambalarda ışıkta titreme olmasına neden olabilmektedir.

LED TRAFOSU

Şerit led aydınlatma sistemlerini genellikle dekorasyon amaçlı kullanırız. Bu aydınlatma sisteminin çalışmasını düzenleyen ekipman ise led trafo donanımlıdır. Led trafo gücü, kullanılacak led sayısı ve kapasitesine göre belirlenebilmektedir. Binaların iç ve dış aydınlatmalarında şerit ledler dekoratif görüntü oluşturmak amacıyla kullanılmaktadır. Şerit led sistemlerine enerji led trafoları tarafından sağlanmaktadır. Şerit ledlerin ucuna bağlıdır. Enerjinin dengelenmesini sağlayan güvenli bir donanımdır.

LED PROJEKTÖR

Yeni nesil dış aydınlatma ürünleridir. Standart projektörlere göre çevresel etmenlere karşı daha dayanıklıdır. Yüksek ışık şiddeti ve uzun kullanım ömürleri vardır.

KULLANIM ALANLARI

Genellikle halı saha, bahçe aydınlatması, düğün organizasyonu gibi tüm dış aydınlatmalarda sorunsuz kullanılabilirler. Son zamanların en popüler aydınlatma ürünüdür. Yaydıkları ışık miktarına kıyasla düşük enerji sarfiyatı sebebiyle dış mekan aydınlatma ihtiyacının büyük bölümünü karşılarlar.

AVANTAJLARI

Yüksek ışık güçleri ve düşük enerji tüketimlerinin yanı sıra uzun kullanım ömürleri ile de tercih sebebi olmuştur. Halojen projektörlerin ortalama 6.000 saat kullanım ömrü olmakla birlikte LED projektörlerde bu süre 50.000 saate kadar çıkmaktadır.

LEDLERİN ÇALIŞMA PRENSİBİ

İletim yönünde uygulanan doğru akım ve gerilim ile elektronlar harekete geçerek ışık yaymaya başlarlar.Elektronik devrelerde normal diyot gibi davranırlar fakat birleşme gerilimleri farklıdır. Bu sayede LED’li olası dalgalanmalardan korumuş olup, aynı zamanda ömrünü uzatabiliriz.

LED Tiplerine Göre LED Projektörler

LED Projektörlerde kullanılan LED tipleri, COB ve SMD olarak iki farklı tipte karşımıza çıkmaktadır.. Adını, 'Chip On Board' kelimelerinin baş harflerinden alan COB LED; LED çiplerinin, baskı devresinin üzerine seri bağlantılı olarak paket halde dizilmesi sonucunda oluşan LED tipidir. COB LED tipi, baskı devre üzerine tek parça olarak dizili olduğundan dolayı; LED çipinde oluşacak bir arıza durumunda; arıza, çipin tamamını etkilediğinden LED çipi, çalışmaya devam edemez.

Adını, 'Surface Mount Device' kelimelerinin baş harflerinden alan SMD LED tipi ise, LED çiplerinin, baskı devresinin üzerine birbirine paralel bağlantılı olarak dizilmesi sonucu oluşmaktadır. Örneğin; 50 Watt gücündeki  bir LED  Projektörde, 1  Watt  gücünde  50  adet  LED  çipi  bulunmaktadır.  LED  çiplerinin herhangi birinde arıza olması durumunda diğer LED çipleri, bu arızadan etkilenmez ve çalışmaya devam eder.  Bununla  birlikte;  COB  LED  çiplerinde  RGB  teknolojisi  kullanılamamakla  birlikte  SMD  LED çiplerinde RGB teknolojisi kullanılabilmektedir. Bu nedenlerden dolayı, günümüzde SMD LED tipinin projektörlerde kullanılmaya başlamasıyla birlikte; SMD LED Projektörler, COB LED Projektörlere göre daha fazla tercih edilmektedir.

DUY

Lambanın takıldığı yerdir.Lambanın elektrik bağlantısını yapar. Mekanik olarak sabitleme görevini yapar.

Duy Tipleri

Lambaların enerji bağlantısını sağlayan duy, ev, iş yeri, alışveriş merkezi, kamu binası gibi tüm yaşam alanlarında kullanılır. İstenildiğinde kolayca bulunabilmesi veya alternatif üreticiler arasında seçim imkânı olması açısından standart hale getirilen duy tipleri standart lamba veya ampul üretimine de olanak tanır.

Ampulün icadını yapan Edison’un ilk harfi ile gösterilen duy tipi, iki rakamla da çeşitlendirilir. Bu iki rakam temelde duyun milimetre cinsinden çap ölçüsünü verir. Örneğin E27 tipi duy 27 mm çapa sahipken piyasada ince duy olarak satılan E14 tipi duy 14 mm çap ile üretilir. Her iki duy tipi de duy nedir?  Sorusuna “Edison Vidası” cevabını verir.

E27 en çok kullanılan duy tipi olarak bilinir. Vidalı tipte tasarlanan duy, ampulün kolayca takılabilmesini sağlar. Daha ince bir yapıyla üretilen E14 tipi duy ise daha çok dekoratif amaçla kullanılan mum ampuller veya tasarruflu küçük ampuller için tercih edilir.

DEŞARJ PRENSİPLİ AMPULLERLE ÇALIŞAN PROJEKTÖRLER

Lamba ile elde edilebilecek aydınlatmanın ikinci lambanın kullanımı ile sağlanabilmesi, verimlilik açısından olumsuz bir etki yapacaktır. Lamba üzerinde düşen gerilimi, olması gerekenden daha küçük değerde tutan bir balastın ayrı bir sakıncası ise, deşarj lambasının, çalışmaya başladıktan 5-10 dakika sonrasında sönebilmesidir. Bu durum, lamba deşarj akımını olması gereken minimum sınır değerde sağlayabilen balastın, lamba çalışmaya başladıktan sonra sıcaklığın ve dolayısıyla toplam empedansın artması sonucu, lamba üzerinde deşarjın devam edebilmesi için yeterli miktarda gerilimi sağlayamamasından kaynaklanır. Gece aydınlatmalarında kullanılan cıva, sodyum ya da metal buharlı projektörlerde bu durumla sık sık karşılaşılır. Bu durum, lambanın 5-10 dakika gibi yanıp, sonrasında sönmesi, soğuma bekleme süresi sonunda tekrar yanması, tekrar sönmesi şeklinde görülmektedir. Lamba üzerinde düşen gerilimi, olması gerekenden daha büyük değerde tutarak fazla deşarj akımı sağlayan bir balast ise, lamba üzerinde gerektiğinden fazla güç düşmesine neden olacaktır. Bu lambanın ışık akısında küçük bir miktar artışa yol açsa da, lamba ömründe eksilmeye yol açacaktır. Aynı zamanda, gerek lambanın gerekse balastın olması gerekenden fazla miktarda sıcak olmasına neden olarak kayıpları arttıracak, dolayısıyla lamba verimliliğini düşürecektir. Balast ve lamba arası uyum ve uyumsuzluk uygulama sonuçlarından da görülebilir.

STANDART ve YÖNETMELİKLER

Projektörler, aydınlatma hesapları ile belirlenecek güçte yüksek basınçlı sodyum ve civa buharlı, halojen, tüp biçimi metal halide lamba ile kullanılacaktır. Işığın gerektiği şekilde yönlendirilebilmesine ve ışık kirliliğine mahal vermeyecek nitelikte ışık dağılımına sahip asimetrik reflektörlü projektörlerin kullanılmasına dikkat edilecektir. Pojektörlerin kullanım parametreleri EN13201 e göre hazırlanmış aydınlatma hesaplarına göre belirlenecektir.

Projektör gövdesi alüminyum enjeksiyon olacaktır. Projektörün elektriksel yalıtım sınıfı I olacaktır. Projektörün balast, ateşleyici ve kompanzasyon kondansatörünü ihtiva eden elektriksel elemanlar bölümü, projektörün arkasında, kolay açılabilir bölme şekilde olacaktır. Balast bölümünün açılması sırasında projektörün ayarı bozulmayacaktır.

Ayrı balast kullanılan 1000 W ve üzeri güçteki projektörlerde, ateşleyici projektörün yanında olmalıdır. 1000 W’ın üzerinde güce sahip projektörlerin kapağı açıldığında enerjiyi “Ayıran” bir mekanizma olmalıdır ve bu mekanizmanın ayırma özelliği, göz ile takip edilebilir olmalıdır.

Projektör ön camı en az 5 mm kalınlığında ve temperlenmiş olacaktır. Cam ile gövde arasındaki conta, uluslar arası standartlara uygun, uzun ömürlü ve ısıya dayanıklı olacaktır. Ampul bölümüne ön camın açılması ile ulaşılabilen projektörler, camın açılması durumunda askıda kalacak şekilde menteşe sistemi bulunacaktır.

Projektör montajı için kullanılan ankraj elemanı sıcak daldırma galvaniz lamadan imal edilmiş olacaktır.