ZAYIF AKIM KABLOLARI VE ÖZELLİKLERİ NELERDİR:

Elektrik kullanımında en önemli araçlardan biri kablolardır. Günümüzde kablo olmadan elektrik kullanımı mümkün değildir. Kabloların çok fazla çeşitleri vardır bunlardan biri de zayıf akım kabloları olarak karşımıza çıkmaktadır. Zayıf akım kabloları genellikle bina içinde kullanılan 1kV altı kablolardır. Bu kabloları teknolojik ve elektronik aletlerin kullanılabilir olmasında büyük bir öneme sahiptir. Bu kablolar birçok alanda kullanılmaktadır örneğin; güvenlik kamera sistemleri, yangın alarm sistemleri, hırsız algılama, geçiş kontrol sistemleri, telefon santralleri, interkom, merkezi TV sistemleri, akıllı ev teknolojisi, data network altyapı sistemleri gibi sistemler örnek verilebilir. Bina içinde yer alan bu kablolar çoğunlukla 12 V seviyesinde çalışır. Bu kabloların sıklıkla kullanıldığı yerler:

İnsanların toplu olarak bulunduğu ortamlar,
Kıymetli eşyaların olduğu akıllı veya yarı akıllı binalar,

Hastaneler,
Sinemalar,
Havalimanları,
Fabrikalar,
AVM'ler,
Tiyatrolar,
Tüneller gibi çeşitli ortamlar yer alır.

Son yıllarda insan hayatında teknoloji büyük bir öneme sahiptir. Teknolojinin gelişmesi ile kabloların önemi ve ihtiyacı artmaktadır. Teknoloji geliştikçe kablo türlerindeki artış da bu doğrultuda sürüyor. Kısaca zayıf akım kablo türleri olmadan teknolojik gelişim beklenemez bunlar;

Yangına karşı dayanım gösteren kablolar,

Bileşik ve CCTV Kablolar,
Kontrol kabloları,
Koaksiyel kablolar,
Enstrumantasyon Kabloları,
BUS Kablolar,
Ses ve Görüntü Kabloları
Yangın Alarm ve Dahili Telefon Kabloları,
Enerji ve Tesisat Kabloları
Gemi ve Yat Kabloları,

Demiryolu Kabloları,
Silikon Kabloları,
Kaynak Kabloları.

BUS KABLOLARI:

BUS kabloları, endüstriyel otomasyon sistemlerinin BUS topolojilerinde yüksek hızlı veri iletimi için kullanılır. Birçok sensör ve aktüatörü tek bir hatta bağlayabilen bu kablolar; kolay, uygun maliyetli kurulum ve hızlı veri alışverişi sağlar. Endüstrinin her alanında proses kontrol ihtiyaçlarında kullanılırlar. Bu kablolar dahili sabit uygulamalar için tasarlanmıştır. İhtiyaç halinde bu kablolar, dinamik kablo kanalları gibi esnek veya takip eden uygulamalar için tasarlanabilir. En çok kullanılan çeşiti profibus kablolardır.

PROFİBUS KABLOLARI:

PROFİBUS kablolar 1989 yılında Almanya eğitim ve araştırması tarafından geliştirilmiştir. Bu gelişimin öncesinde otomasyon tesislerinde bulunan tüm haberleşme cihazlarından kontrol panellerine her bir cihaz için ayrı ayrı kablo çekilirdi ve işçilikte harcanan zaman ve kullanılan kablolarda maliyetli olurdu. Geliştirilen BUS kablolar sayesinde tüm cihazlar arasında tek bir kablo ile haberleşme sağlanır bu sayede hem maliyeti hem de harcanan iş gücü azalır.

Kullanım Alanları

12Mbit / sn'ye kadar veri aktarım hızı sağlamak için saha ve otomasyon sistemlerinde üretim ve proses  uygulamalarında kullanılır. Birden fazla sensör ve aktüatör bu kablolarla tek bir hatta bağlanabilir. PVC, HFFR veya TPU dış kılıflı veya zırhlı versiyonları da bulunmaktadır. HFFR versiyonları yangın anında daha az yanıcı olup, çoğunlukla kendi kendine söner. Düşük duman yoğunluğuna sahip olan bu kablolar yangın sırasında zehirli ve aşındırıcı gazlar yaymazlar.

Kablo Yapısı

• İletken0.64 mm Tavlı Mono Bakır (AWG 22)

• YalıtımKöpüklü PE (EN 50290-2-23)

• Damar RenkleriKırmızı / Yeşil

• Büküm2 damar dolgu ipleriyle birlikte bükülür

• AyırıcıPES Bant

• 1. EkranAl-PES Bant

• 2. EkranKalaylı Bakır Tel Örgü

• Dış KılıfPVC (EN 50290-2-22 TM51), RAL 4001 - Mor

• Referans StandartlarDIN 19245 T-3, EN 50170, IEC 61158

Teknik Özellikler

• Çalışma Gerilimi≤250 V

• Test Gerilimi1000 V

• İzolasyon Direnci>5000 M.Ωxkm

• Kapasite (800Hz)≤30 nF/km

• Empedans (3-20 MHz)150±15 Ω

• Çevrim Direnci≤110 Ω/km

• Çalışma Sıcaklığı-30 °C........+70 °C

• Alev GeciktirmeIEC/EN 60332-1

• Min. Bükülme Yarıçapı (Sabit)10 x Kablo Çapı

Kullanım Alanları

12Mbit / sn'ye kadar veri aktarım hızı sağlamak için saha ve otomasyon sistemlerinde üretim ve proses uygulamalarında kullanılır. Birden fazla sensör ve aktüatör bu kablolarla tek bir hatta bağlanabilir. PE dış kılıfı dış mekan uygulamaları için daha sağlam bir tasarım sağlar.

Kablo Yapısı

• İletken0.64 mm Tavlı Mono Bakır (AWG 22)

• YalıtımKöpüklü PE (EN 50290-2-23)

• Damar RenkleriKırmızı / Yeşil

• Büküm2 damar dolgu ipleriyle birlikte bükülür

• AyırıcıPES Bant

• 1. EkranAl-PES Bant

• 2. EkranKalaylı Bakır Tel Örgü

• Dış Kılıf8.00 mm PE (EN 50290-2-24), RAL 9005 - Siyah

• Referans StandartlarDIN 19245 T-3, EN 50170, IEC 61158

Teknik Özellikler

• Çalışma Gerilimi≤250 V

• Test Gerilimi1500 V

• İzolasyon Direnci>5000 M.Ωxkm

• Kapasite (800Hz)≤30 nF/km

• Empedans (3-20 MHz)150±15 Ω

• Çevrim Direnci≤110 Ω/km

• Çalışma Sıcaklığı-30 °C........+70 °C

• Alev GeciktirmeIEC/EN 60332-1

• Min. Bükülme Yarıçapı (Sabit)10 x Kablo Çapı

Kullanım Alanları

Aydınlatma, ısıtma, havalandırma, güvenlik ve sesli anons sistemlerinin diğer sistemlerle veri iletişiminde bulunması için EIB kablolar kullanılırlar.Talep üzerine PVC ve HFFR dış kılıflı olarak üretilebilir. HFFR versiyonları yangın anında daha az yanıcı olup, çoğunlukla kendi kendine söner. Düşük duman yoğunluğuna sahip olan bu kablolar yangın sırasında zehirli ve aşındırıcı gazlar yaymazlar.

Kablo Yapısı

• İletken0.80 mm Tavlı Mono Bakır (EN 60228, Sınıf 1)

• YalıtımHFFR (EN 50290-2-27, VDE 0207 Part 24 Type HM2)

• Damar Renkleri1.Çift: Kırmızı / Siyah 2.Çift: Beyaz / Sarı

• AyırıcıPES Bant

• Toprak Teli0.40 mm Kalaylı Bakır Tel

• EkranAl-PES Bant

• Dış KılıfHFFR (EN 50290-2-27), RAL 6018 - Yeşil

Teknik Özellikler

• Çalışma Gerilimi≤250 V

• Test Gerilimi1000 V

• İletken Direnci≤36.6 Ω/km

• İzolasyon Direnci>100 M.Ωxkm

• Kapasite (800Hz)≤100 nF/km

• Çalışma Sıcaklığı-30 °C........+70 °C

• Alev GeciktirmeIEC/EN 60332-1-2

• Duman YoğunluğuIEC/EN 61034-1+2

• Korozif Gaz ÖlçümüIEC/EN 60754-2

• Min. Bükülme Yarıçapı (Sabit)10 x Kablo Çapı

ENSTRUMANTASYON KABLOLARI:

Enstrümantasyon kabloları, analog ve dijital sinyal iletimlerinde, zor şartlarda kullanılmak üzere geliştirilen iletişim kablolarıdır. Bu kablolar sıklıkla endüstriyel tesisler, rafineri, petrokimya tesisi, enerji santrali, doğal gaz çevrim ve dolum tesisi gibi sanayi kuruluşlarında kullanılır. Bunun dışında alışveriş merkezleri, okullar, oteller, ticari binalar, bu kabloların diğer kullanım alanlarını oluşturur. Sahip oldukları kılıf özellikleri bakımından yangına dayanıklılık, alev iletmezlik, yağa, benzine, yakıt yağına, çözücü maddelere ve haşerelere dayanıklılık, düşük sıcaklıklarda kullanıma uygunluk, UV dayanıklılık, yüksek sıcaklıklara dayanıklılık gibi zor şartlar altında kullanıma uygundurlar. 

Enstrumantasyon kablolarında kullanılan kılıf materyalleri:

Enstrümantasyon kablolarında kullanılan zırh materyalleri kısaltma isimleri:

Enstrümantasyon kablolarında kullanılan ekranlama materyalleri kısaltma isimlendirmeleri:

Enstrümantasyon Kablosu’nun Yapısı

İletken:

Enstrümantasyon kablosunun iletkenleri, iletken standartlarına uygun çıplak veya kalaylı bakırlardan oluşur. Bu bakırlar tek tel veya bükülü bakırlardan oluşabilir. Bu kablolarda bakırların seçim kriteri sahip olduğu direnç değerleridir. Dirence uygun kesit bilgisi ve kablonun boyut hesaplamalarında önemlidir.
 

İzole (Yalıtkan):

Gelişen malzeme teknolojisi ile beraber izole malzemeleri çeşitlilik göstermektedir. Temel olarak enstrümantasyon kablolarında şu plastikler kullanılır;

► PVC (Polyvinyl chloride)
► PE (Polyethylene)
► XLPE (Cross-linked Polyethylene)
► PP (Polypropylene)
► HFFR (Halogen free flame retardant compound)
► Silikon
► EPR (Ethylene propylene rubber)
 

Kablolarda bakılması gereken kritik değerlerden birisi işletme sıcaklığı verileridir. Çalışan bir kabloda iletkenden geçen akıma karşı bakır üzerinde sıcaklık oluşur. Bu sıcaklık doğrudan izole malzemesine etki eder. Bu noktada izole malzemesinin ilgili gerilim değerlerinde yalıtkanlık özelliğini kaybetmemesi gerekir. Farklı plastikler ile farklı sıcaklık dayanımları karşılanabilir. Örneğin PVC ile maksimum 70ºC’ye dayanım sağlanırken XLPE ile maksimum 90ºC’ye, PE ile maksimum 80ºC’ye, HFFR ile maksimum 70ºC’ye kadar dayanım sağlanabilir. Tabi bu dayanımlar mühendislik çalışmaları sonucu artırılabilmektedir. Örneğin 70ºC’ye dayanan PVC özel katkılar ile sıcaklık dayanımı 90ºC’ye yükseltilebilmektedir.

Yalıtkan malzemelerde izolasyon direnci değerlendirilmesi gereken bir diğer özelliktir. İzolasyon direnci, yalıtkanın elektrik akımına karşı gösterdiği direnç olarak tanımlanabilir. İzolasyon direnci meger ölçü aletleri vasıtasıyla ölçülür. Kataloglarda bu direnç değeri beyan edilmektedir.

Ekranlama elemanları:

İletilen sinyalin, doğal veya doğal olmayan sinyaller tarafından bozulmasının engellenmesine ekranlama denir. Ekranlama, kabloyu elektromagnetik olarak bu tür etkilere karşı izole ekmektir. Literatürde farklı ekranlama yapılarından bahsedilir. Bunlardan bazıları;

► ALPES folyo ve toprak telinin beraber kullanılması,
► Çıplak bakır veya kalaylı bakır tellerden örgü,
► Galvanizli çelik tel örgüdür.
 

Bu ekranlama yapıları tek başına veya çeşitli kombinasyonlarla kullanılabilir. Enstrümantasyon kablolarında sıklıkla ikilenmiş damarlar ALPES folyo ve toprak telinin beraber kullanılması ile ekranlanır. Genel kablo yapısı da ALPES folyo ve toprak telinin beraber kullanılması ile ekranlanır.

Ara Kılıf:

Ara kılıf koruyucu bir katmandır. Kabloda zırh veya metalik ekran var ise önceki katmanların metalik malzemeden dolayı ezilmemesi için ara kılıf kullanılır. Ara kılıf materyali çeşitli geliştirmelerle fiziksel ve yangına karşı dayanıklılığı artırılır. Bunun yanında müşteri özel isteklerine göre (örneğin yağa dayanım özelliği) artırılabilir.
 

Metalik zırh:

Kablolarda zırhın temel görevi, içinden akım geçen damarları fiziksel etkenlere karşı koruyarak sinyal iletiminin devamını sağlamaktır. Sıva altında, toprak altında, duvar arkasında kullanılan kablolar haşereler ve kemirgenler için bir hedeftir. Zırh katmanı haşere ve kemirgenlerden gelecek zararı önler. Bir farenin ısırarak ulaşabileceği iletkenin kısa devre yapmasını veya çıkabilecek yangınların önünü keser. Buna ek olarak herhangi bir patlama anında kablo bütünlüğünü zırh korur.

Doğal veya elektrikli cihaz kaynaklı girişimlerin önlenmesinde metalik ekran yapısı kullanılır. Bu yapı "1.2.3 Ekranlama Elemanları" kısmında bahsedilen çıplak bakır, kalaylı bakır tellerden örgü veya galvanizli çelik tel örgü yapısı olabilir. Farklı ekranlama elemanları mevcut olmakla beraber enstrümantasyon kablolarında metalik olarak galvanizli çelik tel örgü veya çelik bant uygulamaları mevcuttur. 
 

SWA: Çelik tel sargı zırh

SWB: Çelik tel örgü

 STA: Çelik bant sargı

Dış kılıf:
Kablonun çevresel etkilere maruz kalan ve kozmetik açıdan kabloyu gösteren kısım dış kılıftır. Dış kılıf materyali çeşitli etkenlere karşı kabloyu korur. Bunlardan bazıları;

► Yangına dayanım,
► Alev iletmeme,
► Yağa dayanım,
► Yüksek sıcaklıklara dayanım,
► Yağa, benzine, solvent ve türevlerine dayanım,
► Alifatik ve aromatik hidrokarbonlara dayanım,
► Bükülme, burkulma dayanımı,
► Kemirgen ve haşerelere dayanımdır.
 

Kablolarda bakılması gereken kritik değerlerden birisi işletme sıcaklığı verileridir. Çalışan bir kabloda iletkenden geçen akıma karşı bu maddeler genelde enstrumantasyon kablosundan istenen özelliklerdir. Dış kılıfın bu dayanım özellikleri teker teker kullanılabileceği gibi bir arada da üretilip kullanılabilir. Farklı kablo tiplerinden beklenen bu maddelerden farklı kılıf dayanımları da mevcuttur.